مقاله:اسلام شناسی-ازدواج شیخ عمر با ام‌کلثوم

مقاله:اسلام شناسی-ازدواج عمر با ام‌کلثوم :

پرسش:

با درود و ادب
در ابتدا خواهش مي كنم خواهش مي كنم پاسخ پرسشم رو هر چه زودتر برام ارسال كنيد
در ادامه پرسش ديگه اي دارم كه باز هم براي دوستم هيچ پاسخ قانع كننده اي نداشتم
پرسيد چرا اما علي حاضر شد دختر ۷ سالش رو به ازدواج عمر دربياره؟ چرا پيامبر با دختر ۸ ساله ازدواج كردند؟

با احترام فراوان

پاسخ:

◄ ۱ـ كسي گفت امام زاده يعقوب را در بالاي مناره گرگ دريد. ديگري گفت:امامزاده نبوده پيغمبرزاده بوده. يعقوب نبود يوسف بود. بالاي مناره نبود ته چاه بود.ت ازه اصل موضوع هم دروغ بود.
شما اوّل ثابت كن كه حضرت علي(ع) و فاطمه زهرا ـ سلام الله عليه ـ غير از زينب كبري ـ سلام الله عليه ـ دختري داشتند بعد اين سوال را مطرح كن! آن هم دختر هفت ساله. بنده ي خدا! سنّ ازدواج در اسلام، نه سالگي است نه هفت سالگي.

◄ ۲ـ برخي گفته اند: عمر با امام كلثوم ازدواج كرد.
عرض مي شود: كدام امّ كلثوم؟ امّ كلثوم دختر ابوبكر يا امّ كلثوم دختر علي (ع)؟
اصلاً آيا علي(ع) دختري به نام ام كلثوم داشته است؟
مسأله نزد مورّخين شديداً اختلافي است.
برخي گفته اند علي(ع) دختري به اين نام داشته ولي برخي ديگر گفته اند: آن حضرت دختري به اين نام نداشت، بلكه دختري به اين نام در خانه اش زندگي مي كرد، همان گونه كه علي(ع) پسري به نام محمّد بن ابي بكر نداشت، ولي پسری با اين نام در خانه اش زندگي مي كرد.
اسماء بنت اميس، ابتدا همسر جعفر طيّار بود. بعد از شهادت جعفر، با ابوبكر ازدواج نمود؛ و بعد از وفات ابوبكر، با علي(ع) ازدواج نمود. او از ابوبكر دو فرزند داشت، يكي محمّد و ديگري ام كلثوم، كه هر دو را با خودش به خانه ي علي(ع) آورد و آن در خانه ي آن حضرت بزرگ شدند. لذا برخي مورّخان توهّم نموده اند كه ام كلثوم، دختر خود آن حضرت بوده اند؛ در حالي كه ربيبه (دختر خوانده اش) بوده نه دخترش.
در بين خود اهل سنّت هم مسأله، مورد اختلاف است؛ بنا به برخي نقلها عمر با امّ كلثوم دختر ابوبكر ازدواج نمود و بنا به برخي نقلهاي ديگر با امّ كلثوم دختر اميرمومنان (ع).

◄ ۳ـ اصلاً فرض كنيم كه ام كلثوم، دختر علي(ع) بوده است.
به فرض كه عمر با دختر اميرمومنان (ع) ازدواج نموده باشد. با اين حادثه چه چيزي اثبات مي شود؟ وقتي خانه ي كسي را آتش مي زنند ؛ حرمت همسرش را ـ كه دختر رسول خداست ـ نگه نمي دارند ؛ و حقّ مسلّم او را غصب مي كنند ؛ آيا خيلي سخت است كه بعد از اين همه فشارها دخترش را با زور و تهديد به عقد درآورند؟!!
در خود منابع اهل سنّت نقلهايي است كه فرض را بر ازدواج او با دختر علي (ع) گذاشته ؛ امّا مطلب را چنان نقل نموده كه موجب مفتضح شدن خلیفه شده است.

▼ تاريخ طبري گفته:
« (عمر) ام كلثوم دختر ابو بكر را نيز به زنى خواست كه صغير بود و در باره ي وى كس پيش عايشه فرستاد كه عايشه به ام كلثوم گفت:« كار به اختيار تو است» ام كلثوم گفت: «مرا با او كارى نيست» عايشه گفت: «امير مؤمنان را نمى‏خواهى؟» گفت: «نه، زندگي اش خشن است و با زنان سختگيري مي كند» عايشه كس از پى عمرو بن عاص فرستاد و قصه را با وى بگفت. عمرو گفت: «درست مى‏كنم.» آنگاه پيش عمر رفت و گفت: «اى امير مؤمنان خبرى شنيده‏ام كه خدا نكند درست باشد» عمر گفت: «چيست؟» گفت: «ام كلثوم دختر ابو بكر را به زنى خواسته‏اى؟» گفت: «بله، مرا براى او نمى‏پسندى يا او را براى من نمى‏پسندى؟» گفت: «هيچكدام ولى او نو سال است و در سايه امير مؤمنان با ملايمت و مدارا بزرگ شده و تو تندخويى و ما از تو مى‏ترسيم و نمى‏توانيم هيچيك از خويهاى تو را بگردانيم، وقتى او با تو در باره چيزى مخالفت كند با وى سختى كنى و با فرزند ابو بكر رفتارى كنى كه حق تو نيست» گفت: «عايشه چه مى‏شود كه با او سخن گفته ام» گفت: «عايشه با من؛ و بهتر از او به تو نشان مى‏دهم: ام كلثوم دختر على بن ابى طالب كه به وسيله او با پيمبر خدا خويشاوند شوى» (تاريخ‏الطبري،ج‏۴،ص۲۰۰)
در اين نقل نگفته كه آيا عمر با دختر اميرمومنان ازدواج كرد يا نكرد ؛ ولي به فرض كه ازدواج كرده باشد. چطور شد كه بد اخلاقي عمر براي فرزند ابوبكر مضرّ است ولي براي نوه ي رسول الله (ص) مضرّ نيست؟!!
گويا زنان مدينه عاقلتر از مردانشان بودند و عمر را بهتر شناخته بودند و مي دانستند كه جانشين رسول خدا ، برعكس رسول خدا اخلاقي به شدّت ناپسند دارد.
اهل سنّت اگر اين متن تاريخ را قبول كنند، در واقع، بد اخلاق بودن عمر را هم قبول كرده اند؛ و مي دانيم كه بد اخلاقي، گناه است؛ و طبق مبناي خود اهل سنّت، خليفه بايد عادل باشد. پس اگر اين متن را قبول كنند، خلافت عمر زير سوال مي رود. امّا اگر قبول نكنند، بايد جريان ازدواج با ام كلثوم را هم منكر شوند.

تاريخ طبري در ادامه ي همان ماجرا گفته: « و خطب أم ابان بنت عتبة بن ربيعه، فكرهته، و قالت: يغلق بابه، و يمنع خيره، و يدخل عابسا، و يخرج عابسا ــــ (عمر) ام ابان دختر عتبة بن ربيعه را نيز به زنى خواست كه او عمر را نپسنديد و گفت: « (عمر) درش را مى‏بندد، خيرش به كسي نمى‏رسد و عبوس مى‏آيد و عبوس مى‏رود»(تاريخ‏الطبري،ج‏۴،ص۲۰۰)
سخن ما نيز بر سر اين نيست كه او با چه كسي ازدواج كرد يا نكرد؟ و چرا كرد و چرا نكرد؟ سخن اين است كه به گواهي همين دو نقل طبري ، او لياقت امامت نداشته ؛ چرا كه با اهل و عيال خود خشن بوده ؛ تا آنجا كه حتّي عمرو عاص نيز مي گويد ما از اخلاق تو مي ترسيم و قادر نيستيم اخلاق تو را درست كنيم. در نقلهاي ديگر نيز آمده كه او بارها اصحاب را كتك زد و فحش داد و لعن نمود. توجّه شود كه خليفه ي رسول خدا (ص) رييس جمهور نيست بلكه جانشين پيغمبر است براي اجراي دين خدا و حفظ شريعت.

◄ ۴ـ چرا اهل سنّت جريان ازدواج با ام كلثوم را در بوق و كرنا كرده اند؟
اهل سنت،‌ استفاده‌هاى گوناگونى از اين ازدواج مى‌كنند؛ از جمله مى‌خواهند با اثبات اين ازدواج، رابطه ي صميمانه و دوستانه ي امير مؤمنان با خلفا را ثابت و از سوى ديگر، شهادت صديقه ي شهيده سلام الله عليها، غصب خلافت و… را انكار نمايد.
انديشه‌وران شيعه پاسخ هاى گوناگونى از اين مطلب داده‌اند كه همگى آن‌ها صحيح و معقول به نظر مى‌رسد؛ برخى همچون رضى الدين حلى، علامه مقرّم، علامه باقر شريف القرشى و… اصل وجود دخترى به نام امّ‌كلثوم را براى حضرت زهرا سلام الله عليها منكر شده و دليل‌هاى متقنى براى آن ارائه كرده‌اند. اين نظر، شواهد فراواني دارد.
برخى ديگر، وقوع تعارض در روايات ازدواج را دليلى واضح براى بطلان مدعاى اهل سنت در باره اين ازدواج مى‌دانند؛ از جمله شيخ مفيد رضوان الله تعالى عليه در دو رساله مجزا به نام‌هاى المسائل العُكبرية و المسائل السروية، و نيز سيد ناصر حسين الهندى در كتاب افحام الأعداء والخصوم و آيت الله ميلانى و…
عده‌اى از دانشمندان شيعه و سنى با پذيرش اصل ازدواج، نكته ي ديگرى را مطرح كرده‌اند كه امّ‌كلثوم همسر عمر، دختر امير مؤمنان عليه السلام نبود؛‌ بلكه دختر ابوبكر بوده است؛ از جمله يحيى بن شرف نووى، مهمترين شارح صحيح مسلم در كتاب تهذيب الأسماء اين مطلب را نقل كرده و آيت الله مرعشى نجفى از عالمان شيعه در شرح احقاق الحق به اين مطلب تصريح كرده‌اند . اين ديدگاه با ديدگاه اول قابل جمع است .
گويا از بين پاسخ هاى موجود، پاسخ اخير كامل‌تر است؛ چرا كه از طرفى تمام روايات موجود در كتاب‌هاى اهل سنت كه ازدواج دختر امير مؤمنان عليه السلام را با خليفه دوم ثابت مى‌كند، با اشكالات سندى مواجه و با تعارض‌ها و تناقض‌هاى غير قابل جمعى كه دارند، غير قابل اعتماد هستند و از طرف ديگر در هيچ يك از روايات موجود در كتاب‌هاى شيعه، تصريح نشده كه امّ‌كلثوم دختر امير مؤمنان از حضرت زهرا عليهما السلام باشد؛ بلكه ازدواج دخترى به نام امّ‌كلثوم را كه در خانه امير مؤمنان بوده ثابت مى‌كنند.
اعتراف انديشمندى همچون نووى، برترين شارح صحيح مسلم كه گسترده‌ترين و مهمترين كتاب فقهى سنّي هاي شافعى نيز متعلق به او است، عامل مهم ديگرى است كه اين ديدگاه را تقويت مى‌كند.
و نيز مى‌گوييم كه حتى در صورت اثبات چنين ازدواجى، نمى‌توان از آن رابطه صميمانه امير مؤمنان را با خلفا اثبات كرد؛ زيرا اين ازدواج نه تنها براى خليفه دوم فضيلت محسوب نمى‌شود؛ بلكه لكه سياهى است كه همانند تيرگى غصب خلافت، بر دامان او باقى مانده است؛ چرا كه در ماجراى اين ازدواج چيزهايى نقل شده است كه عرق شرم از پيشانى انسان غيرتمند جارى مى‌شود.

آمار این صفحه: بازدید امروز:۱ بازدید کل: ۵۳

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.