مقاله: راهنماشناسی-عصمت و مبارزه طلبی حسنین (ع)

مقاله: راهنماشناسی-عصمت و مبارزه طلبی حسنین (ع) :

پرسش:

پيام كوتاه آيا اين روايت با عصمت امام حسن منافات ندارد؟ چون اميرالمومنين، او را تهديد ميكند.
إِنَّ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ (ع) دَعَا رَجُلًا إِلَى الْمُبَارَزَةِ فَعَلِمَ بِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (ع) فَقَالَ لَهُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (ع) لَئِنْ عُدْتَ إِلَى مِثْلِهَا لَأُعَاقِبَنَّكَ وَ لَئِنْ دَعَاكَ أَحَدٌ إِلَى مِثْلِهَا فَلَمْ‏ تُجِبْهُ‏ لَأُعَاقِبَنَّكَ‏ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّهُ بَغِيٌّ.

پاسخ:

اصل حديث چنين است:
« عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَعَا رَجُلٌ بَعْضَ بَنِي هَاشِمٍ إِلَى الْبِرَازِ فَأَبَى أَنْ يُبَارِزَهُ فَقَالَ لَهُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع مَا مَنَعَكَ أَنْ تُبَارِزَهُ قَالَ كَانَ فَارِسَ الْعَرَبِ وَ خَشِيتُ أَنْ يَغْلِبَنِي‏ فَقَالَ لَهُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ص فَإِنَّهُ بَغَى عَلَيْكَ وَ لَوْ بَارَزْتَهُ لَغَلَبْتَهُ وَ لَوْ بَغَى جَبَلٌ عَلَى جَبَلٍ لَهُدَّ الْبَاغِي‏ وَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ ع دَعَا رَجُلًا إِلَى الْمُبَارَزَةِ فَعَلِمَ‏ بِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فَقَالَ لَئِنْ عُدْتَ إِلَى مِثْلِ هَذَا لَأُعَاقِبَنَّكَ وَ لَئِنْ دَعَاكَ أَحَدٌ إِلَى مِثْلِهَا فَلَمْ تُجِبْهُ لَأُعَاقِبَنَّكَ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّهُ بَغْيٌ‏.» (الكافي (ط – الإسلامية)، ج‏۵، ص: ۳۵)
بررسي حديث:
◄ ۱ـ سند حديث، به ظاهر صحيح است. امّا اين احتمال وجود دارد كه اين روايت، تركيب دو روايت باشد؛ يعني روايت دوم، كه سند ندارد، به روايت اوّل چسبانده شده باشد. اين اشتباه يا از راوي بوده يا از تدوين كنندگان حديث.
◄ ۲ـ محتواي حديث هم مشكلاتي دارد.
▼ الف: چرا امام صادق(ع)، اسم آن رجل را نبرده است؟ اگر او واقعاً «فَارِسَ الْعَرَب» بود، جا داشت كه اسمش را ببرند. اگر فرد غير مشهوري بود و اسمش را نمي بردند، حرفي نبود؛ ولي كه كسي كه فارس العرب است، چرا اسمش را نبرده اند؟ اگر حديث را جعل كرده باشند، جاعل زرنگي كرده كه اسم آن شخص را ذكر نكرده است. چون اگر ذكر مي كرد، مي شد در موردش تحقيق كرد؛ و اگر تحقيق مي شد، محتمل بود كه دست جاعل رو شود.
▼ ب: چرا اسم آن « بَعْضَ بَنِي هَاشِم « را نبرده اند؟ شايد دليلش همان دليل سابق است.
▼ ج: در ادامه ي حديث، يك قاعده مطرح شده كه : « اگر كسي باغي باشد، قطعاً مغلوب مي شود.»
اين قاعده جاي حرف دارد. بلي، حقّ، در نهايت پيروز است؛ امّا آيا هر كسي هم كه مورد بغي قرار گرفته، لزوماً پيروز مي شود؟ صدها و هزاران مورد نقض مي توان براي ردّ اين قاعده آورد. مثلاً يحيي(ع) مورد بغي قرار گرفت و كشته شد. امام حسين(ع) و اصحابشان مورد بغي قرار گرفته و همگي شهيد شدند. بلي هدفشان در نهايت غالب شد، ولي شكّي نيست كه از نظر ظاهري، مغلوب شدند. سرخپوستان آمريكا مورد بغي قرار گرفتند ولي همگي تار و مار شدند. و … .
▼ د: اساساً اخلاق اهل بيت(ع) اين نبوده كه كسي را به مبارزه بطلبند.
▼ هـ: گيريم كه به مبارزه طلبيدن كسي، مصداق بغي باشد و شخص را لايق عقاب كند، امّا نپذيرفتن مبارزه طلبي كسي، چرا بايد عقاب داشته باشد؟
▼ و: در جنگ جمل، زبير جلو آمد و مبارز طلبيد، امّا علي(ع) نگذاشتند كسي به مبارز طلبي او پاسخ مثبت دهد. اگر واقعاً علي(ع) به چنين قاعده اي اعتقاد داشت، چنين رفتاري نمي كرد.
◄ ◄ ◄ نتيجه:
اين روايت، از نظر سندي، ظاهراً مشكلي ندارد؛ اگر چه در سندش هم همان گونه كه عرض شد، احتمال خدشه هست. امّا از نظر محتوايي، سر تا پا مشكل دارد. لذا چند احتمال در مورد اين روايت مطرح است: يا از اساس جعلي است، يا اصلش درست بوده ولي راوي، آن را درست منتقل نكرده است؛ يا راوي درست منتقل نموده ولي بعدها در استنساخ، حديث اصلي دستكاري شده است. البته دستكاري شدن حديث، تقريباً قطعي است؛ چون در برخي نسخه ها، به جاي « الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ»، « الْحُسَنَ بْنَ عَلِيٍّ » آمده است. همچنين در برخي نسخه ها، به جاي « يَغْلِبَنِي»، « يَقْلِبَنِي» آمده است. و در برخي نسخه ها، به جاي «لَغَلَبْتَهُ»، «لَقتَلَتَهُ» آمده است. امّا اين مقدار دستكاري، مشكلي درست نمي كند، لكن احتمال دستكاري شدن اساسي را بالا مي برد.

آمار این صفحه: بازدید امروز:۱ بازدید کل: ۲۱

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>