(5/100106123)-   

پرسش:در توضيح سوال قبلي بايد اضافه کنم که در واقع هرگاه در مورد اعتقاداتم دقيق و جزئي فکر مي کنم، نسبت به آنها دچار ترديد مي شوم مثلا اعتقاد به بهشت و جهنم، حقانيت پيامبران و کتب آسماني و ... در مورد اثبات وجود خداوند برهان ابن سينا را مطالعه کردم که فايده چنداني براي من نداشت و من به لطف خداوند با تفکر عميق و بيشتر نسبت به اثبات اين موضوع به نتيجه رسيدم. از شما خواهش مي کنم با معرفي کتاب در رفع شبهات به من کمک کنيد تا من قدم به قدم با کمک شما به نتيجه برسم. در مورد نوع کتابها بايد عرض کنم که آشنايي زيادي با کتب اعتقادي ندارم اما چندين کتاب از آقاي مطهري را که مطالعه کردم، برايم بسيار کاربردي بود.

پاسخ:

از توضیحی که در باره ی نوع شکّ خودتان فرموده اید ، چنین به نظر می رسد که شکّ حضرت عالی ریشه در کمبود اطّلاعات و براهین یقینی دارد. لذا راه رهایی حضرت عالی از اینگونه شکّها آن است که در پی کسب تصوّرات صحیح از موضوعات اعتقادی و اقامه ی براهین عقلی بر آنها باشید.

تفکرّ نمودن در اعتقادات ، از دیدگاه اهل بیت (ع) ، یکی از بزرگترین حسنات می باشد که رشد حاصل از هر لحظه ی آن ، برابر با رشدی است که یک سال عبادت غیر فکری در پی دارد. امام صادق (ع) فرمودند: تَفَكُّرُ سَاعَةٍ خَيْرٌ مِنْ عِبَادَةِ سَنَةٍ إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْباب ـــ لحظه ای تفکّر بهتر از عبادت یک سال است ؛ تنها صاحبان عقل خالص متذکّر حقیقت می شوند. (‏بحار الأنوار ، ج‏68 ،ص 327 ) ؛ همچنین رسول اکرم (ص) به امیر مومنان فرمودند: يا علي إذا تقرب العباد إلى خالقهم بالبر فتقرب إليه بالعقل تسبقهم إنا معاشر الأنبياء نكلم الناس على قدر عقولهم ــــ ای علی زمانی که بندگان تقرّب می جویند به خالقشان با اعمال نیک ، پس تو تقرّب جوی به او با عقل (تعقّل) تا بر آنان سبقت بگیری!  همانا ما انبیاء با مردم سخن می گوییم به اندازه ی عقولشان. (مشكاةالأنوار ،ص251 )

امّا باید توجّه داشت که تفکّر نیز مثل بسیاری از امور دیگر ، ابزار و قوانین و مصالح اوّلیّه و صرف زمان و آموزش می طلبد. ابزار تفکّر ، عقل ، قوانین آن منطق و مصالح آن شناخت دقیق موضوعات است که بهترین راه دست یابی به آن ، برای اکثر مردم ، مطالعه ی آثار اندیشمندان بزرگ است.

بر همین اساس ، پیشنهاد ما این است که حضرت عالی در حال حاضر مراحل زیر را طیّ بفرمایید:

1ـ برنامه ای منظّم و معقول و معتدل ، برای مطالعه بنویسید و با همّت عالی و جدّیّت آن را به انجام برسانید. و سعی بفرمایید که ابتدا از مدّت زمانهای کوتاه استفاده نمایید تا دچار دلزدگی از مطالعه نگردید. همچنین سعی بفرمایید که تا کتابی را تمام نکرده اید به کتاب دیگر نپردازید. همچنین سعی در حفظ مطالب نفرمایید ، بلکه سعی کنید جواب سوالات خود را از کتاب بجویید!

2ـ سعی بفرمایید از آثار کسانی بهره ببرید که خود اهل فکر و نظر بوده ، قدرت نقد و نظر داشته باشند و آثارشان صرفاً گرد آوری نظرات این و آن نباشد. چرا که مطالعه ی آثار چنین افرادی ، افزون بر دادن اطّلاعات ، موجب رشد عقلی و فکری نیز می شود.

3ـ امّا کتبی که به نظر قاصر ما برای چنین مطالعه ای مناسبتر به نظر می رسند ، کتب علّامه ی بزرگوار ، شهید راه حقیقت، استاد مرتضی مطهّری است ؛ که هم از عمق مناسب برخوردارند ، هم به زبانی روان و غیر تخصّصی نوشته شده اند. چهار جلد اوّل مجموعه ی آثار این استاد شهید ، اختصاص به مسائل اعتقادی دارد ، که مطالعه ی این چهار جلد ، یقیناً کمک بسیار شایانی به شما بزرگوار خواهد نمود. امّا در ترتیب مطالعه ی این چهار جلد شاید مناسب باشد که ابتدا جلد چهارم ، سپس جلد دوم و در ادامه ، جلد یکم و سوم را مطالعه فرمایید.

4ـ هنگام مطالعه ی این کتب ، چه بسا سوالاتی برای حضرت عالی پیش بیاید که با پیش رفتن در مطالعه ی این چهار جلد ، خودتان پاسخ بسیاری از آنها را خواهید یافت. امّا با این حال محقّقین این نهاد خدمتگذار در خدمت شما بزرگوار هستند ؛ لذا می توانید سوالات پیش آمده را با ما در میان بگذارید. البته بهتر است که سوالات را به صورت تک موضوعی ارسال فرمایید و از گنجاندن چندین پرسش در یک سوال خود داری فرمایید تا پاسخ گویی به آن راحتتر باشد.

5ـ در مساله ی وحی و معجزه و دیگر امور مربوط به نبوّت ، کتاب راه سعادت ، نوشته ی علّامه ی شعرانی کتاب بسیار مناسبی است ؛ امّا در زمینه ی امامت از نگاه دو مذهب (شیعه و اهل سنّت) کتاب حق جو و حق شناس ، ترجمه ی المراجعات ، نوشته ی علامه سید شرف الدین عاملی و نیز کتاب آنگاه هدایت شدم ، نوشته ی دکتر تیجانی توصیه می شود. کتاب امامت در بینش اسلامی، تألیف علی ربّانی گلپایگانی هم کتاب خوبی است.

توفیق شما و همه ی حقیقت جویان را از حقیقةالحقایق خواستاریم.