(5/100155747

پرسش: خداوند درقرآن به داشتن بعد مادي در بهشت اخروي اشاره كرده است_ازطرفي در روايات آمده است كه بهشت وجهنم اكنون وجود دارد،همجنين بدن مادي نياز به مكان مادي دارد _ آيابهشت و جهنم اكنون وجوددارد؟

پاسخ:

در هيچ جاي قرآن از بهشت و جهنّم مادّي صحبت نشده است. جسم را با مادّه خلط نفرماييد. بهشت و جهنّم، جسماني هستند ولي مادّي نيستند، همان گونه كه صور ذهني ما جسماني هستند ولي مادّي نيستند؛ و همينطور هستند آن موجوداتي كه در خواب مي بينيم.

بهشت و جهنّم كجايند؟

بهشت و جهنّم مراتبي دارند ؛ مراتبي از آن در عالم برزخ يا ملكوت است ؛ و مرتبه ي بالاترش در عالم آخرت يا جبروت. امّا برزخ نه در بيرون عالم مادّه است نه در درون آن ؛ بلكه باطن آن است. كما اينكه آخرت نيز باطن عالم برزخ مي باشد. براي تقريب به ذهن مثالي مي زنيم. اگر شما سيبي را در ذهنتان تصوّر نماييد ، آن سيب نسبت به ديوار مقابل شما كجاست و در چند متري آن است؟ مي بينيد كه نمي توان اندازه گرفت. شما چگونه مي توانيد يك سر متر را روي آن سيب ذهني و سر ديگرش را روي ديوار بگذاريد؟ ضمناً توجّه شود كه ذهن ، همان مغز نيست ؛ چون اگر ذهن همان مغز باشد پس موقع تصوّر يك كوه، مغز ما بايد بتركد يا موقع تصوّر آتش مغز ما بايد آتش بگيرد. ذهن در حقيقت جنبه ي برزخي خود ماست.

مكان، يك امر نسبي و قياسي است؛ يعني وقتي دو شيء مادّي را باهم مقايسه نماييم، مكان مادّي معني پيدا مي كند؛ همچنين وقتي دو شيء ذهني را با هم مقايسه نماييم، آن دو نيز مكان ذهني پيدا مي كنند؛ امّا موجود ذهني را با موجود بيرون از ذهن نمي توان سنجيد تا مكان معني يابد. به همين نحو نمي توان موجود برزخي را با موجود مادّي سنجيد. لذا عالم برزخ نسبت به عالم مادّه، مكان ندارد ؛ امّا موجودات برزخي نسبت به يكديگر مكان دارند. همچنين موجودات مادّي نسبت به هم مكان دارند ؛ امّا كلّ عالم مادّه ، مكان ندارد؛ چون چيزي نيست تا با آن سنجيده شود.

مكان را در اصطلاح رياضي، مختصّات شيء گويند؛ و آن را در يك دستگاه محور مختصّات نشان مي دهند. و مي دانيد كه براي بيان مكان هندسي يك شيء همواره بايد يك مبداء مختصّات وجود داشته باشد. حال اگر كلّ عالم مادّه را يكجا لحاظ كنيم، و بخواهيم مكانش را مشخّص كنيم، نمي توانيم؛ چون مبداء مختصّات نداريم تا از قياس جهان به آن مبداء مختصّات، مكان جهان را مشخّص كنيم. بنا بر اين، خود عالم مادّه نيز مكان ندارد؛ يعني جهان مادّي، نه در سمت راست چيزي است نه در سمت چپ چيزي است، نه در بالاي چيزي است نه در پايين چيزي. در حالي كه راست و چپ و بالا و پايين، از مكان، قابل جدا شدن نيستند. پس خود جهان مادّي، مكان ندارد ولي موجودات داخل جهان، در قياس با همديگر، مكان دارند؛ يعني مثلاً فلان درخت، نسبت به زمين، در سمت بالاست و نسبت به آسمان، در سمت پايين است. نسبت به فلان ساختمان در طرف شرق است و نسبت به ساختمان ديگر در طرف غرب است و ... .