(74/100129192)

پرسش:سرنوشت موجودات ديگر بعد از مرگ چيست؟

 

پاسخ:

خداوند در مورد تمام موجودات زنده فرمود: «وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا طائِرٍ يَطيرُ بِجَناحَيْهِ إِلاَّ أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْ‏ءٍ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّهِمْ يُحْشَرُون‏ ـــــ هيچ جنبنده‏اى در زمين، و هيچ پرنده‏اى كه با دو بال خود پرواز مى‏كند، نيست مگر اينكه امّتهايى هستند همانند شما. ما هيچ چيز را در اين كتاب، فرو گذار نكرديم؛ سپس همگى به سوى پروردگارشان محشور مى‏گردند. » ( الأنعام :38)

این آیه ی شریفه به وضوح نشان می دهد که تمام جنبندگان مثل انسانها در عالم آخرت محشور خواهند شد. در روایات نیز تصریح شده که حیوانات محشور می شوند و مورد حساب رسی قرار می گیرند؛ و برای آنها بهشت و جهنّمی متناسب خودشان وجود دارد. کما اینکه طبق صریح آیات و روایات، آنها در دنیا تکالیف مخصوص خودشان را هم دارند. خداوند متعال می فرماید:

 

« أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الطَّيْرُ صَافَّاتٍ كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلاتَهُ وَ تَسْبيحَهُ وَ اللَّهُ عَليمٌ بِما يَفْعَلُونَ ؛ وَ لِلَّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ إِلَى اللَّهِ الْمَصيرُ ـــ آيا نديدى تمام آنان كه در آسمانها و زمينند براى خدا تسبيح مى‏كنند، و همچنين پرندگان به هنگامى كه بر فراز آسمان بال گسترده‏اند؟! هر يك از آنها نماز و تسبيح خود را مى‏داند؛ و خداوند به آنچه انجام ميدهند داناست ؛ و از براى خداست حكومت و مالكيّت آسمانها و زمين؛ و بازگشت بسوى اوست.» (النور:24 و 25)

امّا در مورد زمین و آسمان فرمود: «ثُمَّ اسْتَوى‏ إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعين‏ ـــ سپس به آسمان پرداخت، در حالى كه به صورت دود بود؛ به آن و به زمين فرمود: « بیایید! خواه از روى میل و اطاعت و خواه با اكراه و بی میلی!» آن دو گفتند: « ما از روى میل و طاعت مى‏آييم.»» (فصلت:11)

این آیه گواه است که زمین و آسمان نیز شعور مخصوص به خود را داشته موجوداتی مختارند؛ و از روی میل و اختیار فرمان خدا را اطاعت می کنند. در منطق قرآن کریم، زمین و آسمان خدا را عبادت می کنند ؛ عارفان روشن دل نیز گواهی براین حقیقت داده اند؛ و این ما کوردلان هستیم که عبادت آنها را را درک نمی کنیم. خداوند متعال می فرماید: « تُسَبِّحُ لَهُ السَّماواتُ السَّبْعُ وَ الْأَرْضُ وَ مَنْ فيهِنَّ وَ إِنْ مِنْ شَيْ‏ءٍ إِلاَّ يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبيحَهُمْ إِنَّهُ كانَ حَليماً غَفُورا ــــ آسمانهاى هفتگانه و زمين و كسانى كه در آنها هستند، همه تسبيح او مى‏گويند؛ و هر موجودى، تسبيح و حمد او مى‏گويد؛ ولى شما تسبيح آنها را نمى‏فهميد؛ او بردبار و آمرزنده است. » (الإسراء:44) و فرمود: « وَ لَقَدْ آتَيْنا داوُدَ مِنَّا فَضْلاً يا جِبالُ أَوِّبي‏ مَعَهُ وَ الطَّيْرَ وَ أَلَنَّا لَهُ الْحَديد ــــ و ما به داوود از سوى خود فضيلتى بزرگ بخشيديم. اى كوه‏ها ! با او ( در تسبیح خدا) هم‏آواز شويد! و اى پرندگان شما نیز همچنین! و آهن را براى او نرم كرديم» (سبأ :10)

آری تمام موجودات عالم، هم مختارند، هم عبادت خدا می کنند، هم در قیامت محشور خواهند شد.

« أَ فَغَيْرَ دينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُون‏ ـــ آيا آنها غير از آيين خدا مى‏طلبند؟! در حالی که تمام كسانى كه در آسمانها و زمين هستند، از روى میل يا بی میلی، در برابرِ او تسليمند، و همه به سوى او بازگردانده مى‏شوند. » (آل‏عمران:83)

« يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ وَ بَرَزُوا لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ ــــ در آن روز كه اين زمين به زمين ديگر، و آسمانها(به آسمانهاى ديگرى) مبدل مى‏شود، و آنان در پيشگاه خداوند واحد قهار ظاهر مى‏گردند » (إبراهيم:48) ؛ یعنی زمین و آسمان نیز مثل دیگر موجودات، ابتدا صورت برزخی می یابند و سپس با صورت اخروی محشور می شوند. در روایت است، زمین در آخرت، زمینی سفید و نورانی خواهد بود.

« وَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ ـــ و(چگونه ممكن است خدا ستم كند؟! در حالى كه) آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است، برای اوست؛ و همه ی امور به سوى او باز مى‏گردند.» (آل‏عمران: 109)