(57/100101385)-   

پرسش:مسلمانی که بعضی واجبات نماز و روزه و غسل و وضو و طهارت را به دلیل سهل انگاری درست و کامل انجام نمی دهد مثلا در یادگیری تلفظ صحیح حروف نماز قصور و کوتاهی می کند در شرع اسلام نمازش باطل محسوب می شود، آیا منظور از باطل شدن نماز این است که چنین مسلمانی با آن مسلمانی که اصلا نماز نمی خواند و ترک نماز کرده است و غسل و طهارت را به جا نمی آورد جایگاه یکسانی در آخرت دارند؟ اگر هر دو جایگاه یکسانی در آخرت داشته باشند این خلاف عدل الهی و آیه قرآن است که فرمود: هر کس ذره ای عمل نیک یا بد انجام دهد در روز قیامت آن را خواهد دید.

پاسخ:

در روز قیامت ، عدالت خدا فراتر از آن است که با عقول عادی بتوان آن را تصوّر نمود. وقتی کسی عملی انجام می دهد ، چه بسا میلیاردها عامل ریز و درشت در وقوع آن نقش داشته باشند. لذا خداوند علیم و خبیر در حساب رسی روز قیامت تمام این عوامل دخیل در عمل را محاسبه می کند و آنگاه بر اساس عدل حکم صادر می کند ؛ و البته بر اساس احسان رفتار می کند ؛ یعنی اجر مومنان را افزونتر می دهد و چه بسا از بسیاری از زشتی های فاسقان چشم پوشی می کند. لذا یقیناً خداوند بین کسی که مطلقاً اعمال عبادی را ترک نموده و آنکه آنها را انجام می دهد ولی سهل انگار می باشد ، تفاوت قائل خواهد شد. چرا که بی توجّهی آن دو به ساحت قدس الهی به یک اندازه نیست. بنا بر این با اینکه هر دو اهل جهنّم خواهند بود ، ولی شدّت عذاب تارک عبادت بیش از شدّت عذاب ساهل و کاهل در عبادت است. کما اینکه جهنّم یک کافر محض نیز با عذاب یک مسلمان فاسق یا عذاب یک مسیحی و یهودی که با علم به حقّانیّت اسلام به آن مومن نشده اند برابر نیست. بلکه حتّی بین مثلاً یک مسیحی عامل و یک مسیحی غیر عامل نیز فرق گذاشته خواهد شد. بلکه فراتر از این ، حتّی بین یک کافر محض معمولی و کسانی چون ابوجهل یا فرعون نیز تفاوت عذاب وجود خواهد داشت.

خداوند متعال درباره ی دقّت حساب رسی روز قیامت می فرماید: وَ ما تَكُونُ في‏ شَأْنٍ وَ ما تَتْلُوا مِنْهُ مِنْ قُرْآنٍ وَ لا تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلاَّ كُنَّا عَلَيْكُمْ شُهُوداً إِذْ تُفيضُونَ فيهِ وَ ما يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ وَ لا أَصْغَرَ مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْبَرَ إِلاَّ في‏ كِتابٍ مُبينٍ ـــــــــ در هيچ شأن و حالتی نيستى، و هيچ قسمتى از قرآن را تلاوت نمى‏كنى، و هيچ عملى را انجام نمى‏دهيد، مگر اينكه ما گواه بر شما هستيم در آن هنگام كه وارد آن مى شويد ؛ و هيچ چيز در زمين و آسمان ، از پروردگار تو مخفى نمى‏ماند ؛ حتّى به اندازه ی سنگينى ذرّه‏اى ، و نه كوچكتر از آن و نه بزرگتر ، مگر اينكه(همه ی آنها) در كتاب آشكاری ثبت است‏ (يونس:61)

همچنین فرمود: وَ نَضَعُ الْمَوازينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ إِنْ كانَ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنا بِها وَ كَفى‏ بِنا حاسِبينَ  ـــــــ  ما ترازوهاى عدل را در روز قيامت برپا مى‏كنيم؛ پس به هيچ كس كمترين ستمى نمى‏شود؛ و اگر به مقدار سنگينى يک دانه خردل(كار نيك و بدى) باشد، ما آن را حاضر مى‏كنيم؛ و كافى است كه ما حساب‏كننده باشيم‏. (الأنبياء:47)

نیز از زبان لقمان حکیم فرمود: يا بُنَيَّ إِنَّها إِنْ تَكُ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَكُنْ في‏ صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّماواتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطيفٌ خَبيرٌ  ــــــ پسرم! اگر به اندازه سنگينى دانه ی خردلى(كار نيك يا بد) باشد، و در دل سنگى يا در آسمانها و زمين قرار گيرد، خداوند آن را مى‏آورد؛ خداوند لطیف و خبیر است. (لقمان:16)