(3/100119323)- 

پرسش:آدمهای سوخته كه پیكر ندارند یا غرق شده ها كه جسدشان پیدا نمیشه، قبر و شب اوّل قبر ندارند؟

(3/100119323)- 

پرسش:آدمهای سوخته كه پیكر ندارند یا غرق شده ها كه جسدشان پیدا نمیشه، قبر و شب اوّل قبر ندارند؟

پاسخ:

منظور از قبر در اصطلاح اهل بیت(ع)، مدفن خاکی که مادّه ی بدن مرده را در آن دفن می کنند نیست. در فرهنگ اهل بیت (ع) ، قبر نام عالمی است که مردگان با بدن مجرّد (غیر مادّی) بعد مرگ وارد آن می شوند و تا روز قیامت در آن خواهند بود تا قیامت بر پا شود. به عبارت دیگر ، مقصود از قبر همان جایگاه برزخی شخص است که یا حفره ای است از حفره های جهنّم یا باغی است از باغهای بهشت؛ لذا فرمودند: الْقَبْرُ رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النِّيرَان. ـــ قبر یا باغی از باغهای بهشت است یا حفره ای حفره های آتش جهنّم. (بحار الأنوار، ج‏58، ص7) روشن است که مدفن، این اوصاف را ندارد بلکه جایگاه برزخی شخص این اوصاف را دارد. پس مراد از قبر در این روایت، مدفن نیست.

همچنین فرمودند: الْبَرْزَخُ الْقَبْرُ وَ هُوَ الثَّوَابُ وَ الْعِقَابُ بَيْنَ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَة ـــــــ برزخ همان قبر است ؛ و آن ثواب و عقاب بین دنیا و آخرت می باشد. (بحارالأنوار ،ج6 ،ص218)

عَنْ عَمْرِو بْنِ يَزِيدَ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع إِنِّي سَمِعْتُكَ وَ أَنْتَ تَقُولُ كُلُّ شِيعَتِنَا فِي الْجَنَّةِ عَلَى مَا كَانَ فِيهِمْ قَالَ صَدَقْتُكَ كُلُّهُمْ وَ اللَّهِ فِي الْجَنَّةِ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنَّ الذُّنُوبَ كَثِيرَةٌ كِبَارٌ فَقَالَ أَمَّا فِي الْقِيَامَةِ فَكُلُّكُمْ فِي الْجَنَّةِ بِشَفَاعَةِ النَّبِيِّ الْمُطَاعِ أَوْ وَصِيِّ النَّبِيِّ وَ لَكِنِّي وَ اللَّهِ أَتَخَوَّفُ عَلَيْكُمْ فِي الْبَرْزَخِ قُلْتُ وَ مَا الْبَرْزَخُ قَالَ الْقَبْرُ مُنْذُ حِينِ مَوْتِهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ـــــــ عمرو بن یزید گوید: به امام صادق (ع) گفتم: من از شما شنیدم که می فرمودید: همه ی شیعیان ما به خاطر آنچه دارند ( عقیده به ولایت) در بهشت هستند. امام فرمودند: راست گفتی ؛ به خدا سوگند همگی در بهشت می باشند. عمرو گوید: گفتم: فدایت شوم ! گناهان، زیادند و بزرگ. امام فرمودند: امّا در قیامت ، همه ی آنها در بهشت می باشند ؛ به سبب شفاعت پیامبر مطاع یا شفاعت وصّی پیامبر ؛ ولی به خدا سوگند من بر شما درباره ی برزخ می ترسم. گفتم: برزخ چیست؟ فرمود: برزخ همان قبر است از زمان مرگ شخص تا روز قیامت. (الكافی ، ج3 ، ص242)

ملاحظه می فرمایید که در اصطلاح اهل بیت(ع)، مراد از قبر، همان جایگاه برزخی شخص است نه مدفن شخص.

در عالم قبر (عالم برزخ) انسان هم دارای روح است هم دارای بدن ؛ لکن بدنی غیر مادّی دارد که از جهاتی شبیه آن بدنهایی هستند که در خواب می بینیم. شب اوّل قبر یا سوال قبر یا فشار قبر و امثال این امور نیز همگی مربوط به وجود برزخی شخص می شوند و ربطی به مادّه ی بدن شخص ندارند؛ در درون مدفن خاکی، نه خبری از جهنّم است نه خبری از بهشت. آن مدفن، نه کسی را فشار می دهد نه برای کسی گسترده می شود.

عَنْ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُ قَالَ إِذَا مَاتَ الْمُؤْمِنُ شَيَّعَهُ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ إِلَى قَبْرِهِ فَإِذَا أُدْخِلَ قَبْرَهُ أَتَاهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ فَيُقْعِدَانِهِ وَ يَقُولَانِ لَهُ مَنْ رَبُّكَ وَ مَا دِينُكَ وَ مَنْ نَبِيُّكَ فَيَقُولُ رَبِّيَ اللَّهُ وَ مُحَمَّدٌ نَبِيِّي وَ الْإِسْلَامُ دِينِي فَيَفْسَحَانِ لَهُ فِي قَبْرِهِ مَدَّ بَصَرِهِ وَ يَأْتِيَانِهِ بِالطَّعَامِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ يُدْخِلَانِ عَلَيْهِ الرَّوْحَ وَ الرَّيْحَانَ وَ ذَلِكَ قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ- فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ  فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ يَعْنِي فِي قَبْرِهِ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ يَعْنِي فِي الْآخِرَةِ ثُمَّ قَالَ ع إِذَا مَاتَ الْكَافِرُ شَيَّعَهُ سَبْعُونَ أَلْفاً مِنَ الزَّبَانِيَةِ إِلَى قَبْرِهِ وَ إِنَّهُ لَيُنَاشِدُ حَامِلِيهِ بِصَوْتٍ يَسْمَعُهُ كُلُّ شَيْ‏ءٍ إِلَّا الثَّقَلَانِ وَ يَقُولُ لَوْ أَنَّ لِي كَرَّةً فَأَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ يَقُولُ ارْجِعُونِ  لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ فَتُجِيبُهُ الزَّبَانِيَةُ كَلَّا إِنَّها كَلِمَةٌ أَنْتَ قَائِلُهَا وَ يُنَادِيهِمْ مَلَكٌ لَوْ رُدَّ لَعَادَ لِمَا نُهِيَ عَنْهُ فَإِذَا أُدْخِلَ قَبْرَهُ وَ فَارَقَهُ النَّاسُ أَتَاهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ فِي أَهْوَلِ صُورَةٍ فَيُقِيمَانِهِ ثُمَّ يَقُولَانِ لَهُ مَنْ رَبُّكَ وَ مَا دِينُكَ وَ مَنْ نَبِيُّكَ فَيَتَلَجْلَجُ لِسَانُهُ وَ لَا يَقْدِرُ عَلَى الْجَوَابِ فَيَضْرِبَانِهِ ضَرْبَةً مِنْ عَذَابِ اللَّهِ يُذْعَرُ لَهَا كُلُّ شَيْ‏ءٍ ثُمَّ يَقُولَانِ لَهُ مَنْ رَبُّكَ وَ مَا دِينُكَ وَ مَنْ نَبِيُّكَ فَيَقُولُ لَا أَدْرِي فَيَقُولَانِ لَهُ لَا دَرَيْتَ وَ لَا هُدِيتَ وَ لَا أَفْلَحْتَ ثُمَّ يَفْتَحَانِ لَهُ بَاباً إِلَى النَّارِ وَ يُنْزِلَانِ إِلَيْهِ الْحَمِيمَ مِنْ جَهَنَّمَ وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ‏ الضَّالِّينَ  فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ يَعْنِي فِي الْقَبْرِ وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ يَعْنِي فِي الْآخِرَة (أمالي الصدوق، ص291)
ترجمه:

امام موسی کاظم(ع) نقل نمودند از پدرشان امام صادق (ع) که فرمودند: چون مؤمنى بميرد هفتاد هزار فرشته تا قبرش او را تشييع كنند و چون به قبرش درآمد منكر و نكير بیایند و او را بنشانند و به او گويند:  پروردگارت كيست؟ دينت كدام است؟ پيغمبرت كيست؟ گويد: پروردگارم الله است و پيغمبرم محمّد است و دينم  اسلام می باشد. پس قبرش را تا جایی که چشم‏ کار می کند گشاد كنند و طعام بهشت برايش آورند و داخل کنند بر او روح و ريحان را؛ و اين است تفسير گفته خداى عز و جل (در سوره واقعه) که : فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ  فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ ـــ و امّا هر كه از مقربان است پس روح و ريحان است. يعنى در قبرش ( این مقام را می یابد). وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ ـ بهشت نعيم است يعنى در آخرت ( جنّت نعیم است). سپس فرمود چون كافر بميرد هفتاد هزار زبانیه (کارگزار جهنّم) او را تا قبرش همراه باشند و او فرياد كشد كه همه چيز جز جن و انس فریادش را بشنوند و گويد: كاش برمی گشتم و مؤمن می شدم و به حاملان خود قسم دهد و گويد مرا بر گردانيد تا شايد آنچه ترك كردم عمل كنم! زبانیه (کارگزاران جهنّم) به او پاسخ دهند كه: نه، هرگز، اين كلمه ای است به زبان می گویی. و فرشته‏اى ندا كند به آنها كه اگر برگردد بدان چه نهى شده باز گردد. و چون در قبرش در آيد و مردم از او جدا شوند، و منكر و نكير در هراسناكتر شكلى به او وارد شوند و او را به پا دارند و گويند: كيست پروردگارت؟ چيست دينت؟ كيست پيغمبرت؟ زبانش بطپيدن افتد و قادر به جواب نيست. او را ضربتى زنند از عذاب خدا كه هر چيز از آن ترسد و لرزد. باز به او گويند: خدايت كيست؟ دينت چيست؟ پيغمبرت كيست؟ گويد نمی دانم. به او گويند: ندانستى و ره نيافتى و رستگار نباشى. سپس درى به سوی آتش به روى او باز كنند و حميم دوزخ برايش آورند و اين است تفسير گفته ی خداى عز و جل که : وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ‏ الضَّالِّينَ  فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ  ـ و امّا اگر از مكذبان گمراه باشد پذيرایی از حميم شود يعنى در قبر، وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ ـ  و آتش دوزخ در او گيرد يعنى در آخرت.

توضیح:

اگر در این حدیث خوب توجّه فرمایید، متوجّه می شوید که مراد از قبر در این حدیث، همان عالم برزخ است. فشار قبر و سوال قبر و عذاب قبر هم در همین عالم قبر (عالم برزخ) است نه در مدفن.