(833/100142524)

پرسش: آيا عامتر دانستن اصول انساني و مشترك تر دانستن آن بين آدميان نسبت به اصول ديني، به اين معنا نخواهد بود كه دين تنها يك راه براى سلوك و رسيدن به خدا است؟

 

پاسخ:

اصول جمادي، عامّتر از اصول نباتي اند. مثلاً حجم داشتن، وزن داشتن، صفت يا نرم بودن، سرد يا گرم بودن و ... از ويژگي هاي جمادي موجودات هستند، كه خيلي عامّ مي باشند. اصول نباتي هم عامّتر از اصول حيواني اند؛ اصول نباتي مثل رشد و نموّ، توليد مثل، گرايش به كسب كمال، جذب و دفع گزينشي و ... . آن چيزي هم كه در زبان عرف به عنوان اصول انساني ناميده مي شوند، در واقع اصول حيواني متعالي اند؛ مثل نوع دوستي، حبّ ذات، حمايت از فرزند، ازدواج(جفت گيري)، تعاون و همكاري، مراعات نظم، غيرت ناموسي و ... . اينها در واقع اصولي مشترك بين حيوان و انسانند، و انسانها از جهت جنبه ي حيواني خودشان اين ويژگي ها را دارند نه به جهت انسان بودنشان. لذا اگر كسي اين صفات را نداشت، او از حيوان هم پايينتر است، و اگر داشت، در حدّ حيوان است؛ و اگر اين صفات را در حدّ بالايي داشت، او حيوان خوبي است نه انسان خوبي.

امّا اصول انساني به معني حقيقي كلمه، يعني اصول ديني. لذا در منطق قرآن كريم و اهل بيت(ع)، بشر بدون دين، فقط حيوان است. اساساً انسان يعني موجود متديّن. چون تنها تفاوت انسان و غير انسان، در اين است كه انسان مظهر جميع اسماء الله است، يا در مسير مظهر جميع اسماء الله شدن قرار دارد، كه اسم اين مسير، دين است. لذا فردي كه ديندار نيست، يعني در مسير انسان شدن نيست.