(1/100120913)

پرسش: مي خواهم بدانم که انسان شناسي چه تفاوتي با خود شناسي دارد؟ آيا اين دو يکي اند؟

پاسخ:

با عرض پوزش از تأخیری که در پاسخگویی حاصل شد ، عرض می شود:

انسان شناسی علمی است که درباره ی انسان بحث می کند و به طور مستقیم کاری با افراد انسانی یا خود شخص انسان شناس ندارد. این علم از جهات گوناگونی چون فلسفه ، روانشناسی و جامعه شناسی به انسان نظر دارد و درباره ی حقیقت انسان ، ساختار روحی او ، نحوه ی صدور افعال و اوصافش ، شیوه ی کارکرد روانش و اموری از این قبیل بحث می کند. امّا خود شناسی یک علم نیست ؛ بلکه عملیّاتی شخصی است که از سوی فرد انجام می گیرد برای شناختن معایب و محاسن روحی و روانی خودش ؛ تا بتواند برای تقویّت محاسن و رفع معایب نفسانی خود اقدام نماید. البته شیوه ی خودشناسی و دستورالعملهای آن را علومی همچون اخلاق و عرفان بر عهده دارند. کما اینکه انسان شناسی فلسفی یا انسان شناسی جامعه شناختی یا روانشناختی نیز به این امر کمک می رسانند ؛ ولی اصلی ترین عاملی که در مسیر خودشناسی دست بشر را می گیرد ، دین حقّ و الهی است.

برای اینکه کسی انسان شناس شود ، لازم است که به تحقیق بر روی ماهیّت انسان بپردازد و با علومی چون فلسفه و جامعه شناسی و روانشناسی آشنا باشد ؛ امّا برای خود شناسی ، دانستن این امور لازم نیست. ضمناً انسان شناسی یک علم کلّی است ولی خود شناسی امری شخصی است و خود شناسی یک نفر ، به طور مستقیم به درد شخص دیگر نمی خورد. البته استفاده از تجربیّات دیگران در امر خودشناسی ، امر دیگری است.