(10/100110038)- 
پرسش: علت دين گريزي جوانان ما چيه؟ من در اين مورد بيش از بيست بار با كارشناسان كلام مركز مشاوره قم صحبت كردم، ولي قانع نشدم.

پاسخ:  

اثبات اصل اين موضوع يعني گريز و کناره گيري جوانان از دين آن هم به طور مطلق و فراگير در جامعه ی کنوني ما با توجه به واقعيات موجود جاي ترديد بوده و نيازمند ارائه تحقيقات دقيق ميداني و پژوهش هاي آماري با ذکر مصاديق و نمادهاي دين گريزي و ميزان آن مي باشد؛ زيرا نيم نگاهي به افراد شرکت کننده در مجالس مذهبي نظير مراسم دعا و عزاداري ، مراسم اعياد مذهبي و جشن هاي ميلاد ،نمازهاي جمعه و جماعت و...، بيانگر مشارکت فعال و پرشور بخش قابل توجهي از جوانان در اين قبيل مجالس است . و حتي افراد بسياري وجود دارند که در ظاهرشان حرکت ها و اعمالي مغاير با ارزش ها و آموزه هاي ديني مشاهده مي شود، ولي اگر به صورت عميق تر به بررسي ساير رفتارهاي آنها بپردازيم مشخص مي شود که همان افراد، در بسياري از اعمال و رفتار خويش پاي بند به ارزشهاي اصيل ديني و مقيد به حضور در مجالس مذهبي مي باشند.

بلی اگر ما این افراد را در مقایسه با افراد مذهبی تر دین گریز بدانیم در آن صورت جز انبیاء و ائمه(ع) دینداری در عالم نخواهد بود. چون همه در مقایسه با آن بزرگواران از دینداری  ناقصتری برخوردارند. پس باید متوجّه بود که ایمان دارای مراتب است. و به صرف ضعف ایمان کسی نمی توان او را دین گریز دانست. بلی عواملی وجود دارند که مانع از گرایش جوانان به مراتب بالاتر ایمان می شوند که با تسامح می توان این عوامل را عوامل دین گریزی نامید.
با این مقدّمه در يک جمع بندي کلی مي توان علل دین گریزی برخی از جوانان را به طور اختصار چنین بیان نمود:
بخش مهمي از اين موضوع ناشي از کمبودهاي بينشي و معرفتي برخي جوانان نسبت به ارزش ها و آموزه هاي حيات بخش الهي و نقش موثر و کارکردهاي سازنده ی دين در پيشرفت زندگي فردي و اجتماعي ، مي باشد ؛ زيرا ساده‏انگاري و يا بي اطلاعي نسبت به معارف و ارزشهاي ديني موجب ‏بي اعتنايي به دين ، نمادها و ارزشهاي ديني مي‏شود، بلكه گاهي دين به گونه‏اي به جوانان معرفي مي‏شود كه گويي نه تنها نيازهاي انسان را تأمين نمي‏كند، بلكه مانع ارضاي نيازهاي واقعي او نيز مي‏شود. طبيعي است كه ترسيم چنين تصويري از دين براي جوان نه تنها موجب عدم گرايش آن‏ها به مجالس مذهبي مي‏شود، بلكه موجب مي‏شود روحيه ی گريز نسبی از دين نيز در آن‏ها به وجود آيد. به دليل آنكه جوان از نظر رواني و جسماني در شرايطي قرار دارد كه انواع غرايز، به ويژه غريزه جنسي و لذّت‏طلبي، در او به نقطه ی اوج خود رسيده و عوامل بيروني‏تحريك‏كننده نيز از هر طرف او را احاطه كرده‏اند و آتش شهوات را در او شعله‏ورتر مي‏كنند، اگر دين به گونه‏اي ترسيم شود كه گويي مانع ارضاي غرايز اوست و هيچ راه‏كاري براي ارضاي غرايز خود ندارد، طبيعي است كه نسبت به دين گريزان شود و پذيرش دين و شرکت در مجالس مذهبي را مساوي با عدم ارضا و تعطيلي غرايز خود بداند. متاسفانه چنين نگرشي به صورت گسترده توسط دشمنان اسلام و نظام اسلامي و با استفاده از پيشرفته ترين امکانات و شيوه هاي تبليغاتي ترويج مي شود . در کنار اين موضوع عوامل ديگري نظير روش‏هاي نادرست در آموزش ديني در دوران كودكي و نوجواني، و ضعف و سستي بنيان‏هاي ديني در خانواده، ضعف بينش و نداشتن آگاهي درست از ماهيت دين و نقش و كاركرد آن در تأمين سعادت دنيوي و اخروي انسان ، گرايش به سوي تمايلات و هواهاي نفساني، کم کاري دستگاههاي فرهنگي در ارائه زيبايي هاي دين و پاسخگويي آن به بهترين صورت به تمامي نيازهاي واقعي انسان ، مرتبط دانستن برخي معضلات و کمبودهاي اقتصادي و اجتماعي جامعه بي‏پاسخ ماندن نيازهاي اوليه اجتماعي جوانان (ازدواج، اشتغال، مسكن و...) با دين ، نمادها و مجالس ديني ، در شکل گيري عدم مشارکت فعال يا فقدان مشارکت برخي جوانان در مجالس مذهبي نقش دارد.

عامل مهمّ دیگر که باعث گریز قشر تحصیل کرده از دین می شود مطالب نامناسب کتب درسی است. اکثر مطالبی که در این کتابها گنجانده شده اند ریشه در غرب داشته با پیش فرضهای فلسفه های غربی نوشته شده اند. لذا باعث می شوند که جونان به مرور زمان دچار نوعی تضادّ درونی بین علوم جدید و دین شوند. بخصوص که جوانان ما بر این پندارند که علوم تجربی علومی یقینی هستند. در حالی که حقیقت غیر از این است. و اکثر مطالب علوم تجربی از حدّ نظریّه تجاوز نمی کنند. لذا هر لحظه در معرض نقض شدن توسّط یک نظریّه ی برترند. از اینرو امروزه برخی از اندیشمندان مسلمان نظیر فیزیکدان برجسته ی ایرانی جناب دکتر مهدی گلشنی ، به انتقاد از علوم تجربی متداول پرداخته به فکر تأسیس علوم تجربی دینی بیفتند.

در مورد مطلب اخیر که بسیار نیز پر اهمّیّت است می توانید به کتاب زیر مراجعه فرمایید.

علم دینی ، سید حمید رضا حسنی و ...

تحلیلی از دیدگاههای فلسفی فیزیکدانان معاصر ، دکتر مهدی گلشنی