(10/100117366)-   

پرسش:آيا افکار شهيد صدر که اصل عليت رو بر مبناي استقرا مي دونستن قابل انتقاد است در اين صورت نقدهاي وارده را بفرماييد.

پاسخ:

در آثار شهید صدر ـ قدس سرّه ـ هر چه گشتیم مطلبی دالّ بر این که ایشان علیّت را مبتنی بر استقراء بدانند نیافتیم. بلکه بر عکس ایشان یقین آوری استقراء را هم به شرطی پذیرفته اند که مبتنی بر علیّت فلسفی باشد.

ایشان در کتاب « مبانی منطقی استقراء » نظریّه هیوم در باب علیّت را نقد نموده و دقیقاً از همان علیّتی دفاع نموده که نظر قطعی فلاسفه ی اسلامی می باشد. ایشان بیان داشته که هیوم بین قانون علیّت و روابط علّی و معلولی میان اشیاء خارجی خلط نموده است. قانون علیّت ، که عبارت است از: « هر ممکن الوجودی علّتی دارد» ، یک قانون صد در صد عقلی است ؛ لذا اگر دیدیم که آهن منبسط شد ، به حکم قانون علیّت می گوییم: انبساط آهن یقیناً دارای علّتی است. امّا اینکه علّت خاصّ انبساط آهن چیست؟ ربطی به قانون علیّت ندارد ؛ بلکه شناسایی یک رابطه ی خاصّ است که تجربه عهده دار آن می باشد. و هیوم مورد دوم را با مورد اوّل خلط نموده است.

برای مطالعه بیشتر رجوع بفرمایید به کتاب « مبانی منطقی استقراء » ، ترجمه الاسس المنطقيه للستقراء.