(1/100123947)- 

پرسش:ظاهراً بايد در اصطلاح حرکت جوهريه تخصيصي اضافه شده و اصطلاح مثلاً حرکت جوهريه مادي بکار برده شده شود زيرا اقسام چند گانه جوهر شامل مجردات نيز مي شود در حاليکه در حرکت جوهريه منظور نوع خاصي از جوهر بوده است.

پاسخ:
موضوع حرکت جوهری ،
نوع مادّی است که مرکّب از مادّه و صورت می باشد. چون حرکت یعنی خروج شیء از حالت بالقوّه برای رسیدن به حالت بالفعل ، به نحو تدریج.
مادّه حالت بالقوّه و فقدان
نوع مادّی است و صورت ، حالت بالفعل او. لذا حرکت نوع مادّی یعنی دریافت آن به آنِ صور کمالی از فیّاض صور.
پس در نوع مجرّد که مرکّب از حیث بالقوّه و بالفعل
نبوده ، فعلیّت صرف می باشد ، حرکت اصطلاحی نمی تواند راه داشته باشد. به عبارت دیگر ، چون در حرکت ، وجود حیث بالقوّه رکن می باشد ؛ و منشاء قوّه نیز مادّه ی اولی می باشد ، لذا حرکت در موجود غیر مادّی معنا ندارد.
بر اساس مطالب فوق ،
روشن می شود که چنان قیدی لازم نیست. چون در مفهوم حرکت ،وجود قوّه ، ملحوظ است. و قوّه نیز لازمه ی موجود مادّی است. لذا کسی که مفهوم حرکت ، مادّه ، صورت ، جسم و مجرّد را بداند ، به محض شنیدن تعبیر حرکت جوهری ، خواهد دانست که مقصود ، حرکت جوهر جسمانی است که مرکّب از مادّه و صورت می باشد. امّا کسی که هنوز این مفاهیم را به خوبی نمی شناسد ، اساساً کاری بار حرکت جوهری ندارد تا برای جلوگیری از اشتباه او قیدی به این اصطلاح افزوده شود. اصطلاحات علوم برای اهل علوم است نه برای غیر آنها.